รู้จักกาฬโรค
กาฬโรค (Plague) คือ โรคติดเชื้อร้ายแรงที่เกิดจากแบคทีเรียชื่อ Yersinia pestis ซึ่งจัดเป็นหนึ่งในโรคระบาดที่เก่าแก่ เชื้อแบคทีเรียนี้อาศัยอยู่ในสัตว์ฟันแทะ (เช่น หนู กระรอก) และแพร่สู่คนผ่าน 3 ทางหลัก ได้แก่
- ผ่านการกัดของหมัดที่ติดเชื้อ (พบได้บ่อยที่สุด)
- หมัดที่ดูดเลือดจากสัตว์ติดเชื้อ จะสามารถแพร่เชื้อแบคทีเรียมาสู่คนหรือสัตว์อื่นผ่านการกัด
- การสัมผัสสัตว์ที่ติดเชื้อโดยตรง
- การสัมผัสเลือด ปัสสาวะ หรือซากของสัตว์ที่ป่วยหรือตายด้วยกาฬโรค (เช่น หนู กระต่าย) โดยที่ผิวหนังมีบาดแผล
- การสูดดมละอองฝอย (ติดต่อจากคนสู่คน)
- เกิดขึ้นในกรณีที่เป็น กาฬโรคลงปอด (Pneumonic plague) เมื่อผู้ป่วยไอหรือจาม จะปล่อยละอองฝอยที่มีเชื้อแบคทีเรียออกมาในอากาศ หากผู้อื่นสูดดมเข้าไป จะสามารถติดเชื้อได้โดยตรงและแพร่ระบาดได้อย่างรวดเร็ว
ประเภทและอาการของโรค
กาฬโรคต่อมน้ำเหลือง (Bubonic Plague) ต่อมน้ำเหลืองบริเวณบวมโต ปวดอย่างรุนแรง (เรียกว่า Buboes) มักเกิดที่ขาหนีบ รักแร้ หรือคอ พบบ่อยที่สุด หากไม่รักษาเชื้อจะลามเข้ากระแสเลือด
กาฬโรคในเลือด (Septicemic Plague) เชื้อกระจายเข้ากระแสเลือด ทำให้เนื้อเยื่อปลายมือปลายเท้าขาดเลือดและตายจนกลายเป็นสีดำมีอาการช็อกและอวัยวะล้มเหลวอย่างรวดเร็ว
กาฬโรคปอด (Pneumonic Plague) เชื้อเข้าสู่ปอด ทำให้ปอดบวมอย่างรุนแรง ไอเป็นเลือด หายใจลำบาก แพร่กระจายผ่านอากาศได้ร้ายแรงที่สุด หากไม่ได้รับยาปฏิชีวนะภายใน 24 ชม. อัตราการเสียชีวิตสูงเกือบ 100%
กาฬโรคป้องกันอย่างไร
- การป้องกันกาฬโรคทำได้โดยการตัดวงจรพาหะนำโรค (หนูและหมัด) และหลีกเลี่ยงการสัมผัสเชื้อโดยตรง
- ควบคุมพาหะและสภาพแวดล้อม จัดบ้านและที่ทำงานให้สะอาด กำจัดแหล่งอาหารและที่ซ่อนของหนู อุดรอยรอยรอยแยกหรือช่องว่างบริเวณผนัง ท่อระบายน้ำ และหลังคา
- เลี่ยงการสัมผัสสัตว์และหมัด หลีกเลี่ยงสัตว์ป่าหรือสัตว์ฟันแทะ ไม่สัมผัสหนู กระรอก หรือซากสัตว์ที่ตายโดยไม่ทราบสาเหตุ ดูแลสัตว์เลี้ยง หมาและแมวอาจนำหมัดจากนอกบ้านเข้ามาได้ ควรใช้ยากำจัดหมัดตามกำหนดอย่างสม่ำเสมอ และไม่ปล่อยให้สัตว์เลี้ยงออกไปล่าสัตว์ฟันแทะในพื้นที่เสี่ยง
- การป้องกันเมื่อเดินทางหรืออยู่ในพื้นที่ระบาด สวมหน้ากากอนามัย หากต้องเข้าใกล้ผู้ป่วยที่มีอาการไอหรือสงสัยว่าเป็นกาฬโรคปอด ล้างมือบ่อยๆด้วยน้ำสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลหลังสัมผัสสิ่งของในพื้นที่เสี่ยง
- พบแพทย์ทันที หากมีประวัติเดินทางไปพื้นที่ระบาดหรือถูกหมัดกัด แล้วเริ่มมีไข้สูง หนาวสั่น หรือต่อมน้ำเหลืองบวมโตภายใน 1–7 วัน การได้รับยาปฏิชีวนะเร็วจะช่วยป้องกันอันตรายถึงชีวิตได้
ขอบคุณที่มา : กรมควบคุมโรค
ติดตามช่องทางออนไลน์อื่น ๆ ของโรงพยาบาลบางปะกอก 3
Facebook : https://www.facebook.com/bangpakok3
LINE O/A : https://page.line.me/947ptrfh
YouTube : https://shorturl.asia/qjUJc
TikTok : https://shorturl.asia/dP5Z0
